24. október 2018

Tríó Chris Speed á að spila í Mengi, Óðinsgötu, 5. nóvember næstkomandi. Hér er upptaka með tríóinu:

Svo er mér sagt að fjallað verði um nýjustu skáldsögu Gyrðis Elíassonar í Kiljan í kvöld, Sorgarmarsinn, einhverja bestu og skemmtilegustu skáldsögu sem ég hef lesið lengi. Ég hélt fyrst að sú saga ætti að fjalla um mig, þar sem aðalpersóna hennar vinnur við auglýsingatextagerð (eins og ég gerði einu sinni), og er einhvers konar tónskáld eða tónlistarmaður (eins og ég þóttist einu sinni vera, áður en ég laug mig inn í auglýsingabransann); en ég veit ekki hvort ég hefði haft jafn gaman af sögunni og ég hafði hefði þetta verið raunin: að hún fjallaði um mig. En þetta er eitthvað sem er framundan, Chris Speed og Kiljansspjallið um Sorgarmarsinn. Á liðnum dögum hefur frændi frændans (moi) verið svo upptekinn í frístundum sínum við að horfa á myndir og leikrit, og lesa bækur, að ég gæti ælt, bara alveg eins og Jódínus Álfberg (Kiljans) gerði af því hann hafði of mikið af palísander inni á heimili sínu. Ég hafði ægilega gaman af Ellý í Borgarleikhúsi. Ég skemmti mér svo mikið að ég hefði getað ælt yfir leikhúsgestinn fyrir framan mig. En af því maður verður að finna að hlutunum – að minnsta kosti einum hlut – þá fannst mér algerlega ótækt að súperdægurlagið Vegir liggja til allra átta fengi ekki að fljóta með í sýningunni. Þátturinn um Vilhjálm bróður Ellýjar var mjög fínn í leikritinu – Vilhjálmur var smartur í Royal-búðingslitum leðurjakkanum – en það hefði mátt sleppa því að syngja lagið Söknuður. Það er ekki lag til að sakna úr svona fínni sýningu, og átti alls ekkert heima innan um alla hina tónlistina. En þá hef ég lokið kvörtunum mínum. Ég las Listamannalaun eftir Ólaf Gunnarsson. Sagan af Steinari Sigurjónssyni og áformum hans um að kaupa sér hjólhýsi (og taka bílpróf) er algert bíó. Og þá meina ég bíó, því það verður að gera kvikmynd upp úr þeirri sögu. Svo les ég Skáldsögu 11, bók 18 eftir Dag Solstad. Á ensku. Af þeim höfundum sem leyfa sér að láta áhrif frá Thomas Bernhard skína í gegnum textann sinn finnst mér Dag Solstad fara einna best með það. Og hvað hef ég gert fleira? Bók Arnar Ólafssonar um Guðberg Bergsson er furðulegur samsetningur. En það þarf ekki að þýða að hann sé vondur. Ég treysti mér ekki alveg til að dæma um það. En núna er ég búinn að tala allt of mikið um bækur (og ætla að láta staðar numið í því, áður en ég freistast til að láta lesendur vita hver er höfundur orðanna um þorpið (í getraun minni frá liðnum dögum), þar sem búðirnar litlu líta út fyrir að vera lokaðar, en eru opnar. Því enginn hefur reynt að geta upp á því. Bara enginn. Ekki nokkur maður). Og fyrst ég hef lokað á allt frekara bókaspjall, þá liggur auðvitað beint við að hafa músík; og fyrir valinu verður tónskáld vikunnar, Edgar Varèse. Ég eignaðist nefnilega nýlega gamla vínilplötu með útgáfum Roberts Craft á tónlist Varèse, þar sem Varèse sjálfur frumflytur sitt yndislega rafljóð, Poème Electronique; ég átti þetta áður í annarri nýrri útgáfu, en þessi útgáfa höfundarins, og öll Robert Craft-platan, fíraði svo mikið upp í mér að annað hefur ekki komist fyrir á spilaranum síðustu daga. Hér er Poème Electronique:

16. október 2018

Ef mér dytti í hug að mæla með einhverju sjónvarpsefni, á sama hátt og mér datt í hug í fyrradag að mæla með bók, reyndar án þess að gefa upp hver bókin var, þá myndi ég mæla með viðtali Egils Helgasonar (ég var næstum því búinn að skrifa Agls Helgasonar – og er núna búinn að því) við Lawrence Lessing í Silfri sunnudagsins sem var. Því á meðan ég sat og hlustaði á þennan Lessing tala varð mér hugsað til allra íslensku ungmennanna sem hefðu kosið Pírata, jafnvel Samfylkinguna, hefðu þau farið að kjósa í síðustu alþingiskosningum, í staðinn fyrir að kjósa ekki (og gefa þar með Vinstri grænum rýmra svigrúm til að búa til ríkisstjórn með sérhagsmunasamtökunum, eins og þeir síðan gerðu). En mér dettur samt ekki í hug að fara að mæla með einhverju sjónvarpsefni – á ég að vera að eyða tímanum í það? Eða hvað? Er ég ekki þegar búinn að láta mér detta það í hug? Og ætti ég ekki einmitt að mæla með því að þeir sem misstu af þessu fína viðtali við Lawrence Lessing ættu að horfa á það? Ég geri það hér með. En um síðustu helgi, á laugardeginum, fór ég á tónleika. Þeir voru haldnir í tónskóla í nágrenni heimilis míns, þar sem ungmenni af öllum stærðum og gerðum (jafnvel þjóðernum) léku á fiðlu og píanó. Og þá datt mér svolítið í hug. Ég fékk hugmynd. Ég hef margoft farið á svona tónleika; þeir eru yfirleitt um helgar, eftir hádegi; og oftar en ekki fæðast einhverjar furðulegar hugmyndir í höfði mínu á meðan ég horfi og hlusta á unga fólkið spila (það er eitthvað við „helgina“ sem ríkir á svona samkomum) – og þessar hugmyndir sem ég fæ eru stundum þannig að mér finnst ég þurfi endilega að nota þær í sögu eða leikrit. En svo gerist það reyndar sjaldnast – að ég noti þær. Fæstar hugmyndir sem maður fær öðlast annað notagildi en það að halda manni uppteknum á meðan þær verða til, og stundum jafnvel gleðja mann – sjaldnar að gera mann hryggan. En nú á laugardaginn, á píanó- og fiðlutónleikunum, vildi svo til að á meðan ég horfði og hlustaði á eitt barnið spila fékk ég þessa fínu hugmynd (að mér fannst), sem ég þóttist um leið vita að myndi nýtast mér sem efniviður. Hugmyndin kætti mig að minnsta kosti svo mikið að ég fór að brosa innra með mér, og síðan beinlínis að hlæja hið innra; og eins og stundum gerist – en samt ekki oft – var ekki nógu mikið pláss innan í mér fyrir hláturinn í huganum, þannig að hann varð fljótlega greinanlegur utan á mér, sem ekki var alveg nógu sniðugt, ekki á þessum stað og þessari stund, því auðvitað hefði mátt skilja á mér að ég væri að hlæja að einhverju sem fram fór þarna í tónleikasalnum, og nærtækast að líta svo á að mér fyndist eitthvað sérlega fyndið við það sem fram fór á sviðinu. Þannig að ég reyndi allt hvað ég gat til að halda niðri í mér hlátrinum. Það bara tókst ekki nógu vel. Hláturinn fór jafnvel að hljóma svolítið eins og grátur, eins og stundum gerist þegar maður reynir að kæfa niður hlátur. Og ég fékk illt augnaráð frá samferðafólki mínu, og meira að segja þau tilmæli að ég yrði að forða mér út úr salnum, ef ég héldi þessu áfram. En auðvitað vildi ég það síður – að yfirgefa salinn. Ég beitti mig því hörðu. Og hætti að hugsa um það sem mér hafði dottið í hug. En það var bara ekki hægt. Og svo fór að ég missti aftur út úr mér hláturinn. Og var aftur beðinn (af manneskjunni við hliðina á mér) vinsamlegast um að lauma mér burt, áður en fleira fólk í salnum færi að taka eftir þessu – áður en ég hreinlega springi úr hlátri. En til allrar hamingju auðnaðist mér að leiða hugann að einhverju allt öðru – og um leið og ég segi frá þessu, þá hvarflar að mér að viljastyrkur minn sé mun öflugri en ég hef hingað til talið hann vera. Að minnsta kosti fór þetta betur en á horfðist. Mér tókst að forða sjálfum mér frá því að verða mér til skammar. Barninu við píanóið tókst að ljúka við lagið sitt, án þess að fá á tilfinninguna að verið væri að hlæja að því (vona ég allavega); og ég – fíflið á þriðja bekk (af fjórum) – náði að sitja út tónleikana, svona nokkurn veginn svipbrigðalaus. En hvað segir þetta manni? Það er varasamt að fá hugmyndir. Maður á að vera einn, og út af fyrir sig, þegar eitthvað svoleiðis fer að gerast. En allt í lagi – ekki meira um þetta. Var ég ekki með einhverja getraun í fyrradag, hér á síðunni? Ég spurði hver hefði skrifað textann um þorpið, þar sem búðirnar litlu líta út fyrir að vera lokaðar, en eru opnar. Ég geri mér grein fyrir að hér á síðunni er ekki hægt að svara – það er einungis ég sem get sett inn texta eða myndir – en ég átti svona hálfpartinn von á því að einhver myndi hringja í mig, eða senda mér tölvupóst; mér fannst eins og flestir hlytu að vera spenntir fyrir því að freista gæfunnar með uppástungu. En það hefur enginn hringt í mig. Enginn sent mér tölvupóst. Að vísu hef ég ekki svarað í símann frá því ég „henti þessu út í kosmósið“, því ég vildi ekki bjóða upp á að hugsanlega yrði á tali þegar einhver hringdi; en öðru gegnir með tölvupóstinn: ég hef opnað hann nokkuð reglulega. Getraunin er því enn opin. Svarið liggur á lausu. Textinn býður eins og opinn faðmur, og hann mun umvefja þann sem nefnir rétt nafn á bók og höfundi.

14. október 2018

Ef mér dytti í hug að hafa einhvers konar bókmenntagetraun hér á síðunni myndi ég pikka inn eftirfarandi þrjár setningar, sem eru setningar númer tvö til fjögur í skáldsögu frá liðinni öld, og passa mig á að sleppa fyrstu setningu sögunnar, því hún gefur of sterklega til kynna hvað sagan heitir, og eftir hvern hún er – og ég myndi spyrja: úr hvaða sögu er þetta, og hver er höfundurinn? Ég veit svarið sjálfur (nei, er það?), því ég þreytist ekki á að lesa þessar fallegu myndir, sem mér finnast jafnvel minna svolítið skemmtilega á upphafið á Dauðum sálum Gogols – á ská, að minnsta kosti. Það vill reyndar svo til að ég á þessar tvær bækur í samskonar útgáfu frá Everyman´s Library. En nú er ég að gefa of mikið uppi – eins gott að ég er ekki að lofa einhverjum verðlaunum fyrir rétta svarið. En hvert eiga þeir að snúa sér, þeir sem telja sig vita það? Ég hafði ekki hugsað út í það. Ég bíð við símann. Passa mig á að svara ekki neinum símtölum næstu klukkustundirnar og dagana, til að ekki verði á tali þegar svarendur í getrauninni hringja. En hér eru setningarnar (og fyrir neðan þær ljósmynd frá bænum sem um ræðir – og nú fatta þetta allir; síminn hjá mér verður rauðglóandi):

It is an unlikely town, huddled, quiet, pretending to be asleep. Its streets are narrow, not quite self-evident as streets and with meetings which seem accidental. Small shops look closed but are open.

 

12. október 2018

Í tilefni af því að ég fer á leikritið um Ellý Vilhjálms eftir rúma viku, og líka vegna þess að núna er föstudagur, bara akkúrat núna – helgin framundan, allt lífið framundan, þannig lagað – ætla ég að spila lag með Frank Zappa. Þetta er af plötunni sem ég átti einu sinni (í unglingsherbergi mínu í Vesturbænum, á Hagamel 26) – og nú verð ég allt í einu óskaplega hryggur, því ég á þessa plötu ekki lengur, núna þegar ég hef eignast plötuspilara (aftur), og hef breytt herberginu mínu, skrifstofunni, í unglingsherbergi (með því að koma þar fyrir plötuspilaranum) – en þetta er gott lag, lagið um frændann; og ekki er verri athugasemdin sem Andres Lemoine birti fyrir einu ári um lagið, Uncle Remus, á youtube (hún sést reyndar ekki, athugasemdin, þegar lagið opnast hér á Frænda, og þess vegna pikka ég hana inn sjálfur) – en hún fjallar líka um tónlistarmanninn Frank Zappa (og nú verð ég að taka fram að ég hef ekki hugmynd um hver þessi Andres Lemoine er; hann er bara einhver gaur sem setur inn athugasemd á youtube): „Incredible, unsurpassed FZ. You are not dead, you just smell funky.“

11. október 2018

„To me Francis Bacon paints the ultimate picture of what´s going on in the world, mankind throwing up in a toilet with his naked derrière showing.“ (Patricia Highsmith um málverk Francis Bacon, Study Number 6, sem hún hafði á póstkorti á skrifborðinu sínu síðustu árin sem hún lifði)

7. október 2018

Nýtt lag frá Djúlíu Holter. Þar sem ég á sjálfur eftir að mynda mér skoðun á því – líka á því hvort maður þurfi að hafa skoðun á lagi, hvort maður láti það ekki bara hljóma, og hlaupi svo bara í burtu, léttur á fæti (einmitt vegna þess að maður burðast ekki með neina skoðun á laginu) – þá læt ég fylgja skoðanir annars fólk á þessu nýja lagi Djúlíu Holter (og les þær sjálfur, í þeirri von að þær megi verða til þess að ég myndi mér persónulega skoðun á laginu, eða komist að því endanlega að skoðun á svona lagi sé óþörf).

 Thursday, September 27th, 2018

Julia Holter – I Shall Love 2

 Joshua Minsoo Kim: Nearly a decade ago, Julia Holter released an album of quotidian but surprisingly intimate field recordings, one of which was an interpretation of a score by Michael Pisaro–the greatest composer of the 21st century, and someone who Holter studied under while attending CalArts. While she has collaborated with him on his records, Holter has never recorded music that felt obviously aligned with the post-Cagean philosophy and aesthetics of the Wandelweiser collective. She has, however, elucidated the importance of Pisaro’s lessons and experimental music workshops in providing a space for “listening and focus.” Holter described her upcoming album, Aviary, as a reflection on “how one responds to [the cacophony they experience daily] as a person — how one behaves, how one looks for love, for solace.” This song accomplishes exactly that through language reminiscent of classical texts and a delivery that demands listeners to consider its utility. The song is simply prefaced: “That is all, that is all. There is nothing else.” A matter-of-fact decree that renders the following statement as irrefutable truth: “I am in love.” Appropriately, the song spends most of its runtime in a calming trance-like meditation. There’s a thoughtfulness to the arrangement — the soft bed of synth pads, the otherworldly vocoder harmony, the soothing string section — and it helps to capture the subtle flutter and comforting security of finding a partner. The song eventually swells into a beautiful wall of noise that finds the titular line transforming in meaning and tone. “In all the humans there is something true/But do the angels say, do the angels say/I shall love?” she sings. What begins as an elevation of self beyond that of celestial beings becomes a therapeutic mantra of self-assurance — not “I shall love?” but “I shall love.” I’m drawn to Holter’s music  because her compositions and voice are always conduits for intentional listening. The result is deep contemplation, an invitation for listeners to see how the material used can lead to a better understanding of the material itself, or even one’s self. More than simple platitudes, “I Shall Love 2” calls for people to truly understand that they deserve love, even if it requires constant reminding. She models how to do just that, but gives another piece of sound advice: “Who cares what people say.”

[7]

Jacob Sujin Kuppermann: Julia Holter’s music often feels like it holds you at a distance, intentionally breaking from expectations and forms to artificialize its sound. On “I Shall Love 2,” she takes a simple concept — the overwhelming and universal nature of love — and treats it in a way that almost feels like an alien’s view of the concept, talking and singing through these questions and declarations of love as if it the first time she is handling them. But as the baroque-ish instrumentation of “I Shall Love 2” builds from a simple, almost-childlike ambient soundscape to a full, crashing chant of a song, Holter’s inhuman facade begins to melt away, leaving the song feeling like a personal revelation of a sort.

[7]

Kat Stevens: I’ve got a lot of admiration for Julia’s queasy strings but, with one or two exceptions, I’ve always found her songs hard to love. “I Shall Love 2” doesn’t have the immediate menace of “Horns Surrounding Me” or the feeling of stumbling around a maze where everyone is dressed as a Versailles courtier of “Feel You.” What it does conjure up is this image: a woman has escaped to a secluded forest glade for some peace and quiet, when a bird sets alight on her shoulder to tweet a little. Fine, she says. You can stay. But then a steady stream of bunnies and baby deer and pixies arrive to bother her with flowers and schmaltz until the woman finally cracks, crams her hands over her ears and tells them all to either shut up or fuck off. I sympathise, Julia, but I ain’t getting involved with your Bambi beef.

[6]

Alfred Soto: As a sonic experience, “I Shall Love 2” is a trip: a string arrangement accumulating power, cello, backup vocals shouting from a mountain peak to the heavens. I wish Julia Holter had chosen a less discreet vocal approach in the first minute, but she knows her track has surprises.

[7]

Tim de Reuse: Delightfully off-kilter, a little out of tune, unpredictable — It’s delighful to see an ocean of reverb put to use actually meshing together points of interest rather than filling space in its own right! A chant as direct like “I Shall Love” just wouldn’t have worked under a totally clean delivery; here, the finale achieves cathartic impact through the sweeping force of an awkward clutter.

[7]

Josh Love: Holter is a brilliant pop composer and it’s great to have the focus be on her music again after she bravely went public last year with the abuse she suffered while dating former Real Estate guitarist Matthew Mondanile. Admittedly, it’s hard not to hear elliptical lines like “I’m in love / What can I do…Who cares what people say?” without reflecting on Holter’s personal traumas but in the end what buoys this song are its wonderfully unorthodox orchestral melodies and the Velvet Underground-esque sense of spiritual deliverance embedded in the closing refrain, “I shall love.”

[7]

Vikram Joseph: The magical realist dreamscapes of Julia Holter’s songs are always compellingly strange. “I Shall Love 2” feels like waking up on a tropical shore, surrounded by fallen fruit and parakeets, but with the colour of the sky just odd enough to make you wonder if you might, in fact, still be dreaming. It’s a fitting space for a love song, delivered without irony or trepidation; maybe this is what it’s meant to feel like? Julia, dazed and blinded by the sun, wonders “what do the angels say?” and is answered by a celestial chorus; the song builds to a Deserter’s Songs-ish climax of swirling, entwining vocal parts, strings and brass, strands of the entire galaxy uniting in imperfect synchrony to celebrate her newfound love. I mean, sorry Julia, there’s no way this isn’t a dream.

[8]

Ramzi Awn: Listening to “I Shall Love 2” is a bit like discovering a new painting. Julia Holter pairs humor with sincerity in a dizzying arrangement that employs instruments as brushstrokes on a fresh canvas, ripe with possibility. Holter plays with the idea of voice as conductor, threading the different elements together with short, deliberate phrases and just the right timing.

[7]

Edward Okulicz: After listening to this on a loop, I really enjoy the “that is all, that is all” spoken intro as an outro before the song repeats. In fact, I might just edit the audio to make that change. Otherwise, “I Shall Love 2” is so meticulously arranged that I feel like there’s something wrong with me that it can’t hold my attention the whole of its running time, but the layering of vocals and strings — which are lovely but less involving by themselves at first — in the second half is impressive.

[6]

Ryo Miyauchi: Julia Holter’s left looking pale upon facing the song’s central epiphany, and what really pushes “I Shall Love 2” is her follow-up question: “what do I do?” It peels back how truly daunting it can be to get hit by the feeling when you least expect it, and how you’re never prepared to respond to love’s arrival. The creaking music, too, sighs and crashes on its knees as powerless as Holter. The final swirling of voices that declare her breakthrough to choose love despite its known terror, then, echoes with bravery.

[7]

Cédric Le Merrer: They sound like falling in love, these thousand voices pulling and pushing chaotically towards the same direction. The stomach dwelling butterflies. The social pressure of a million amatonormative songs and films and friends. Your feelings going so much faster than your thoughts. Your will drowned out. Your self tractor beamed like a cow by a flying saucer.

[8]

Rebecca A. Gowns: One layer isn’t enough, but as the song builds, it becomes more and more satisfying, like piling on thin sheets of butter and baking it until it becomes a croissant. What seems thin and threadbare at the beginning becomes transcendent. (Again, like a fresh croissant.)

[9]

4. október 2018

Ég hafði aldrei fyrr séð draug. Ég hafði reyndar að mestu verið laus við myrkfælni og átti það, eins og fleira gott, henni ömmu minni að þakka. Hún mun að vísu ekki hafa efazt um að draugar væru til, en í hennar augum voru þeir eins og hvert annað núll og nix, mér liggur við að segja að hún hafi haft á þeim hina megnustu fyrirlitningu.

„Enginn draugur getur verið svo merkilegur,“ sagði hún við mig, „að af honum þurfi að stafa nokkur hætta fyrir fólk eins og okkur, Nonni minn, sem treystum Guði.“

(Jónas Árnason: Syndin er lævís og lipur, stríðsminningar Jóns Kristófers)

Lag dagsins, Bike eftir Syd Barrett, í flutningi Pink Floyd, endar á sama hátt og bíómynd Antonionis, L´Eclisse:

Nú þarf bara að finna skáldsögu sem endar á sama hátt og bæði L´Eclisse og Bike.

29. september 2018

Hannes Hólmsteinn Gissurarson er ekki frændi minn. Og heldur ekki frændinn í yfirskrift þessa bloggs. Hann er „úrilli frændinn í barnaherberginu sem situr úti í horni og afneitar tungllendingunni …“ (Sif Sigmarsdóttir, Fbl. 29. september 2018) Eins og frændinn í færslu gærdagsins hér á Frændanum situr Hannes Hólmsteinn úti í horni, en ekki í stofunni heldur barnaherberginu; og þeir hafast svo sannarlega ólíkt að, Hannes og frændinn á Frændanum: á meðan frændinn í færslu gærdagsins hlustar á Borodin og lygnir aftur augum (og nælir sér í Ópal úr jakkavasanum), kennir Hannes Hólmsteinn útlendingum um það sem illa fer á Íslandi (ef ég skil Sif Sigmarsdóttur rétt); hann „kvartar yfir að það sé ekki nógu mikill sykur á pönnukökunum“, og hann úthúðar Samfylkingunni á latínu: „Carthago delenda est.“ Ég er sjálfur ekki sleipur í latínu, en þarna er Hannes víst að segja Samfylkingunni til syndanna. Og alveg ástæða til að nota latínu í þeim tilgangi, því ekki virðist Samfylkingin skilja íslensku. Þetta þýðir víst „Niður með Samfylkinguna“, segir Sif. En hvað um það. Ég sit sjálfur úti í horni minnar stofu (reyndar skrifstofu) á þessum laugardegi í lok september, og endurtek með sjálfum mér þau orð sem ég lét falla í fyrradag, að það sé löngu kominn tími til að einhver semji leikrit um Hannes Hólmstein Gissurarson. Fjármálaráðherra, sá sem pantaði af Hannesi skýrsluna um Hrunið og Davíð Oddsson, myndi alveg rúmast fyrir í því leikriti líka. Ég veit að einhver á eftir að koma með þá hugmynd að sjálfur Davíð Oddsson taki að sér að skrifa leikritið, því hann sé skáld og rithöfundur og allt það, meira að segja ritstjóri (þannig að hann gæti líka ritstýrt leikritaskrifunum), en ég held að menntamálaráðuneytið ætti frekar að leita út fyrir landsteinana til að finna rétta leikskáldið. Helst til Englands.

28. september 2018

Herra Ó segir að ég eigi að skrifa endurminningar mínar. En herra B, sem er ég, segir að það sé alger vitleysa. Ég myndi ekki muna neitt ef ég reyndi. Fyrir utan að ég hef ekki lifað neitt sem gæti komið öðrum að gagni með því að lesa um það. Svo hættum við Ó að tala um þetta. Og nú er það gleymt. Þetta er heldur ekki það sem ég ætlaði að gera að umtalsefni á föstudegi. Ég hef nefnilega verið að hlusta á músík; músík sem frændi hefur oftar en einu sinni sett á fóninn undanfarna daga, hún er eftir Rússann Alexander Borodin. Frekar að skrifa endurminningar hans, segi ég. Borodin var efnafræðingur sem skrifaði tónlist í frístundum sínum, á meðan ég – svo ég nefni bara einhvern af handahófi til að bera saman við Borodin – hef atvinnu af því að skrifa (samt ekki tónlist), og sinni efnafræðinni einungis eftir vinnu. Þessi plata sem frændi hefur verið að hlusta á kemur úr stórum kassa frá Deutsche Gramophone, sem honum áskotnaðist í gegnum ákveðin fjölskyldutengsl fyrir mörgum árum – reyndar óþarfi að hafa fleiri orð um það (og óþarfi að hafa um það nokkur orð; þetta var í raun alger útúrdúr, og ég varla byrjaður að segja frá því sem ég ætlaði að segja frá). En allavega. Það er ekki hið undursamlega tónaljóð Borodins, Á steppum Mið-Asíu, sem hann, frændi, hefur verið að hlusta á (á milli þess sem hann hefur gaukað að börnunum í fjölskyldunni rauðum og bláum ópalpökkum – og líka á meðan – hann gerir það alltaf þegar hann kemur í heimsókn – og óþarfi að láta sér detta í hug að hann geri það í þeim eina tilgangi að kaupa sér vinsældir). Og á meðan hann hlustar á tónlistina lygnir hann aftur augum, og ég hef jafnvel séð hann laumast með hendina í jakkavasann, til að ná sér í Ópal, því hann er alltaf með einn pakka á sér sjálfur; hann kaupir hann eflaust í sömu ferð og hann kaupir pakkana fyrir börnin. En þá að mér. Þangað til fyrir tveimur dögum var Á steppum Mið-Asíu eina tónlistin sem ég þekkti eftir Borodin; ég hlustaði oft á Steppuljóðið með gömlum vini mínum einu sinni; sá átti miklu meira af klassískri tónlist en ég – ætli við höfum ekki verið um tvítugt þegar þetta var. En eins og ég sagði, þá var það ekki Á steppum Mið-Asíu sem frændi hefur verið að hlusta á inni í stofu. Þegar ég heilsaði upp á hann núna í fyrradag, þar sem hann sat í stólnum inni í stofuhorninu (og lygndi aftur augum, og stakk upp í sig Ópal, osfrv.), spurði ég hann hvað þetta væri sem hann var að hlusta á, og hann sagði mér að þetta væri fyrsti strengjakvartett efnafræðingsins, númer eitt. „Hljómar vel,“ sagði ég; og frændi svaraði: „Bíddu bara þangað til þú heyrir númer tvö.“ Og núna er ég búinn að hlusta á númer tvö. Hvernig frændi sagði mér frá honum gerði mig spenntan. Og ég komst að því að ég þekkti einn kaflann úr þeim kvartetti, þinn fræga þriðja kafla, Notturno. Það þekkja allir þá tónlist. Þannig að það var ekki bara Á steppum Mið-Asíu sem ég þekkti eftir Borodin, heldur líka Notturno-kaflann úr öðrum strengjakvartetti hans – ég bara vissi ekki að sú tónlist væri eftir Borodin. En nú má reyndar segja að það sé komið að því sem ég ætlaði að tala um á þessum föstudegi. Ég fór nefnilega á youtube, og fletti upp á Borodin, og hlustaði á hitt og þetta, mér til mikillar ánægju. Svo fór ég á amazon, hið breska, til að kíkja hvað væri þar í boði með tónlist Borodins; og skoðaði meðal annars þriggja geisladiska box frá Brilliant-útgáfunni með kammermúsík efnafræðingsins rússneska. Mig langaði mjög mikið til að eignast þann kassa – en hef ekki látið eftir mér að panta hann. (Ég þori eiginlega ekki lengur að panta vörur frá útlöndum, eftir að lenti í „bleytimeðferð“ hjá Póstinum fyrir nokkrum vikum – en meira um það síðar.) Nú, en svo er ekki meira með það. Það sem meðal annars vakti athygli mína þegar ég skoðaði upplýsingarnar utan á kammermúsíkkassanum á amazon, var hversu margir nafnar Alexanders (Borodins) komu að flutningi tónlistarinnar. Það voru ekki bara tveir eða þrír „Alexanderar“, heldur mun fleiri. Ég held ég hafi aldrei séð jafnmarga Alexandera samankomna á jafnlitlum fleti og utan á CD-boxinu. Ég verð reyndar að afsaka mig núna: ég hef ekki meiri tíma til að vera að velta þessu fyrir mér í augnablikinu, ég þarf að fara út í búð; en ég ætla að líma þessar upplýsingar (sem ég náði í annars staðar á netinu, ekki á amazon) hér inn í færsluna, til glöggvunar þeim sem ef til vill trúa því ekki að það hafi verið fleiri en tveir eða þrír Alexanderar sem spiluðu músík nafna síns í kammerboxinu. Ég er ekki góður að telja, en mér sýnist þeir vera átta talsins:

 

Cello – Alexander Gotthelf (tracks: 2.5 to 2.8, 3.1, 3.2)

Cello [Moscow Trio] – Mikhail Utkin (tracks: 3.6 to 3.8)

  • Composed By– Alexander Borodin
  • Ensemble– Moscow Trio* (tracks: 3.6 to 3.8), Moscow String Quartet (tracks: 1.1 to 2.9)
  • Liner Notes– Malcolm MacDonald
  • Piano– Alexander Mndoiantz (tracks: 1.5 to 1.7)
  • Piano [Moscow Trio]– Alexander Bonduriansky (tracks: 3.6 to 3.8)
  • Viola– Alexander Bobrovsky (tracks: 3.1, 3.2)
  • Viola [Moscow String Quartet]– Igor Suliga (tracks: 1.1 to 3.2)
  • Violin– Alexander Polonsky (tracks: 3.1 to 3.5)
  • Violin [Moscow String Quartet]– Alexander Detisov (tracks: 1.1 to 3.5), Alexander Gelfat (tracks: 1.1 to 2.9), Alexander Osokin (tracks: 1.1 to 3.5)

27. september 2018

Mér finnst absólút að einhver eigi að skrifa leikrit um Hannes Hólmstein Gissurarson. Ég er með hugmynd að tónlist sem gæti virkað sem leikmynd:

23. september 2018

Gamanmál á sunnudegi

(eða Ekkert gamanmál á sunnudegi, alveg eftir því hvernig á það er litið)

Mér finnst gott að vera niðri við höfn. Það er eitthvað úr æsku. Í dag gerði ég smá stans við höfnina norðan við Kaffivagninn, og horfði til austurs, í átt að Hörpu og Landsbankahúsinu sem verið er að byggja við hliðina á Hörpu. Þegar mér varð litið til vinstri (í norðurátt) sá ég skilti frá Faxaflóahöfnum sf., sem á stóð að frjálst væri að veiða fisk á bryggjunni. En þar var líka varað við því að fara glannalega – samt ekki orðað þannig – og bent á að nota björgunarvesti ef maður dytti í sjóinn. Þetta um björgunarvestin var orðað svona:

Björgunarvesti er hægt að fá hjá hafnarverði á hafnarvoginni.

Ég var kannski í einhverju ákveðnu skapi þegar ég las þetta, en samstundis langaði mig til að eiga svolítið við textann, og krota yfir tvo stafi í setningunni, þannig að hún yrði svona:

Björgunarvesti er hægt að fá á hafnarverði á hafnarvoginni.

Mig langaði í raun mjög mikið til að láta til skarar skríða. Gott ef ég var ekki farinn að leita í vösum mínum að tússpenna, eða einhverju áhaldi sem ég gæti notað til að skrapa af h-ið og j-ið. En ég er löghlýðinn borgari ­– og prúður. Ég hef það ekki í mér að eyðileggja, eða fara illa með hluti í umhverfi mínu, og allra síst hluti sem ég ber ekki ábyrgð á sjálfur. Mér fannst ég samt þurfa að gera eitthvað, þar sem ég stóð þarna. Þess vegna henti ég mér í sjóinn, í stað þess að krota yfir stafina á skiltinu. Áður en ég stökk gekk ég úr skugga um að enginn sæi til mín. Ég veit að ég ber ábyrgð á sjálfum mér, og hefði þess vegna með góðri samvisku getað látið mig sökkva til botns þarna við bryggjuna, en ég gerði það ekki. Skortur á karakter, veit ég að einhver hugsar. Ég veit það vegna þess að ég hugsaði það sjálfur. Það var við illan leik sem ég komst aftur á þurrt land. Illan leik? Það er einkennilegt orðatiltæki.

22. september 2018

„En það er þó ekki slæmt að vera aukapersóna í sjálfum Ofvitanum, þrátt fyrir að hafa nálega svelt Þórberg Þórðarson í hel.“ (um Ástu málara: Stefán Pálsson, Fréttablaðinu í dag)

Með tilvitnun dagsins fylgir lag með hinni sovésku Elenu Obraztsovu:

Og í tilefni dagsins nýlega tekin ljósmynd frá Rauðarárvíkinni:

 

21. september 2018

When it´s Summer in Siam

And the moon is full of rainbows

When it´s Summer in Siam

And we go through many changes

When it´s Summer in Siam

Then all I really know

Is that I truly am

In the Summer in Siam

(Shane McGowan)

Þetta er góður texti. Eða hvað?

–Yeah, it´s good one, yeah. But I wouldn´t have put that out under the label of the Pogues, you know. I would have put that out as a solo single. It´s a good track, I mean, it´s a lot better than the stuff they wrote. It´s a good track, but they fucked it up, you know. That was meant to be one verse, just one verse.

And that´s it?

–Yeah, and that´s it, just the, “When it´s summer in Siam …” Just one verse, then …

–Then that´s the end?

–Then that´s the end. That´s what it was meant to be.

It´s like a musical haiku?

–Yeah, a musical haiku, yeah. Well, not really a haiku, cause a haiku has only got three lines, but I know what you´re getting at. Like “Jonesburgh Illinois“, by Tom Waits, just four lines, just four short lines. You only need to say it once. Everybody gets the message.

(Victoria May Clarke & Shane McGowan: A Drink with Shane McGowan, bls. 237)

Fjórar línur. Eða átta, eins og þær eru settar upp á textablaðinu. Línur sem vilja ekki fara úr höfðinu. Ég hef oft spurt mig hvort lagið sé gott eða vont, alveg frá því ég heyrði þetta fyrst, árið 1990. Eins og sögupersónan sem ég er að burðast með þessa dagana – og árin – þá get ég aldrei ákveðið hvað mér á að finnast um hlutina (og þaðan af síður lögin). En það er kannski best; ég er ekkert viss um að ég væri ánægðari með sjálfan mig ef ég gæti fullyrt um gæði hlutanna. Mér finnst samt gott að lesa að Shane McGowan sé ánægður með lagið – og textann.

20. september 2018

Alveg á sama hátt og maður heyrir línu í popplagi, og hún festist í hausnum, hnýtur maður um einhver töluð orð í útvarpi, kannski bara eina setningu, og án þess að ná öllu samhenginu situr línan eftir í hausnum – og að tíu mínútum liðnum er maður búinn að gera hana að sinni eigin. Eftirfarandi setningu heyrði ég í útvarpinu í fyrradag (í Víðsjá); ég veit svo sem ekki hvort ég hef hana alveg rétt eftir: „Það er full vinna, og þess vegna ekki á færi þeirra sem vinna fulla vinnu.“ Ég hef ekki hugmynd um hvað var sagt á undan þessu, og heldur ekki á eftir; en það skiptir ekki máli: ég held að þetta hljóti að segja allt. Engu við þetta að bæta. Nema kannski að minnast á það að ég var að lesa svo góða bók um daginn, bók nr. 2 í jólabókaflóði, þannig séð (allavega nr. 2 sem ég les – og jólabókaflóðið varla byrjað): Katrínarsögu eftir Halldóru Thoroddsen. Ferlega fín bók um íslenska hippakynslóð – og hugsanlega örlög þeirrar kynslóðar. Ég veit ekki alveg hvaða orð maður ætti að nota yfir þessa sögu. Ævintýraraunsæi? Halldóra býr til svakalega flottar setningar, og tekst – held ég örugglega öðrum fremur, að minnsta kosti mjög mörgum fremur – að flétta „stórar“ hugmyndir inn í mjög svo látlausa frásögn og samtöl, þannig að hugmyndirnar, og jafnvel það sem hún vill segja manni, lýsist mun sterkar upp en ella. Og það er alltaf í því mjög fínn húmor. En talandi um línur sem festast í kollinum á manni, þá „(leggur fólk) allt of mikla áherslu á þetta líf eftir að guð dó.“ Þessi var ein af mörgun línum í bókinni, og ég fann hana strax aftur; hún er á blaðsíðu 34. Í sögunni segir Katrín síðan frá því að henni sé afar illa við hina svokölluðu skyldulesningu, og hafi þess vegna aldrei lesið Tolkien „þegar allir áttu að vera að lesa Hringadróttinssögu. Af hverju þessi mótþrói? Æ, eitthvað truflar hana við allan þennan samhug.“ Ég gat ekki annað en verið 100% sammála þessu. Af hverju að lesa Tolkien þegar allir hinir höfundarnir eru í boði, þeir sem enginn veit að maður á að lesa? Og nú verður maður bara að vona að Katrínarsaga verði ekki gerð að skyldulesningu í einhverjum skólanum. En það er víst kominn tími á músík – hádegið búið. Engin skylda að hlusta:

19. september 2018

Enn einn dagurinn, að þessu sinni 19. september árið 2018:

„Benedikt Jóhannsson, stofnandi Viðreisnar og fyrrverandi fjármála- og efnahagsráðherra, segir að sá sem hafi ákveðið að endurbirta blogg Halldórs Jónssonar í Staksteinum sé jafn ógeðslegur gamall karl og Halldór. Má leiða að því líkum að þar eigi hann við Davíð Oddsson, ritstjóra Morgunblaðsins og fyrrverandi formann Sjálfstæðisflokksins.

Sjá einnig: Morgunblaðið birtir orð Halldórs sem varði Downey: „Rétttrúnaður að mega ekki troða sér í sleik við konur“

Halldór, sem þykir gífurlega umdeildur, beindi sjónum sínum að kynferðislegri áreitni og þá sérstaklega í samhengi við mál Orkuveitu Reykjavíkur. Hann bar svo saman dansæfingar í MR við nauðgunarmál í Bandaríkjunum.

Sjá einnig: Halldór Auðar hvetur fólk til að segja upp áskrift að Morgunblaðinu samstundis

Benedikt segir á Facebook að sér hafi einfaldlega orðið óglatt við að lesa skrifin sem birtust í Morgunblaðinu í dag. „Enn einn dagur þar sem ég sé eftir að vera búinn að segja upp Mogganum. Þá get ég ekki gert það í dag. Mér varð bókstaflega óglatt að lesa um þetta. Tveir ógeðslegir gamlir karlar sleikja botninn á mykjuhaugnum, annar með því að halda að það sé sniðugt að skrifa svona, hinn með því að halda að það sé sniðugt að birta svona skrif.“ (eyjan.dv.is, 19.09.2018)

Ég tel mig þekkja það manna best (kannski ekki best af öllum, en nokkuð vel samt) að það getur verið erfitt að neita sér um hluti; en að neita sér um áskrift að Morgunblaðinu – ég tala nú ekki um að standast þá freistingu að birta eitthvað í Morgunblaðinu (eins og mér skilst að Benedikt Jóhannsson geri reglulega) – það getur varla verið mjög erfitt. Ég stenst þó sjálfur ekki þá freistingu að setja á fóninn hinn franska Charles Aznavour. Hér er hann að syngja eigið lag (lag sem margir þekkja úr hinni dásamlegu rómantísku gamanmynd Notting Hill) – og mér sýnist að ég sé áhorfandi (og hlustandi) númer 3.760.139 á youtube:

Úps. Ég mislas orðin frá Benedikt. Ég gerði mér grein fyrir því þegar ég endurlas þau á meðan ég hlustaði á Charles syngja lagið sitt. (Svona getur tónlist skerpt huga manns.) Benedikt segist einmitt vera búinn að segja upp áskrift að Morgunblaðinu – ég hlýt að hafa hraðlesið þegar ég las þetta fyrst, og ég er ekki góður í hraðlestri. Þannig að Benedikt er maður sem getur neitað sér um þá hluti sem honum eru ekki að skapi. En hann getur samt ekki neitað sér um að skrifa í „hlutinn“ sem honum mislíkar. Það hlýtur að vera næsta skref hans, að gera það – og varla er það mjög þungt skref að taka. (Benedikt er reyndar Jóhannesson, ekki Jóhannsson, eins og segir í fréttinni á Eyjunni. Það er sem sagt ekki bara ég sem misskrifa og misles.)

18. september 2018

Ég ímynda mér að lesandi „frænda“, og jafnvel sjálfur frændinn, hugsi sem svo að ekki hafi hljómað nein tónlist á heimili „skyldmennisins“ í nokkra daga, því hér á yfirráðasvæði „þess“ hafa engin tóndæmi verið nefnd svo dögum skiptir, og hreinlega ekkert verið nefnt sem tengist hinu formúleraða hljóði, jafnvel ekki sjálf þögnin sem stundum heyrist þegar nálin stöðvast á plötunni eða geisladiskurinn hættir að snúast í slíðrinu. Það hefur ekki einu sinni verið rætt um Bítlana (The Beatles). Ekki orð sagt um Uriah Heep (svo ég nefni bara eitthvað). En í gær, þegar „hin tímabundna fólksfjölgun frá útlöndum“ var að spóka sig við Sólfarið við Rauðarárvíkina, og „hinn innlendi hjólamaður“ rann eftir stígnum fyrir ofan göngustíginn, þann sem er merktur hjólreiðamanninum og andarungunum, fengu skyndilega allir viðstaddir, bæði útlendingurinn og sá innlendi á hjólinu, á tilfinninguna að verið væri að spila lagið með Maríu Dolores Pradera – lagið sem hér hefur lengi staðið til að leika fyrir gesti; það, lagið (Que nadie sepa mi sufrir), hljómaði í öllum sínum mikilleik yfir víkinni, með Esjuna í bakgrunni (eins og hún væri allt í einu orðin að músíkvídeói); og hinn blanki ferðamaður og fjáði Íslendingurinn sameinuðust um stund í hlustuninni (sem var ókeypis): þeir horfðu í andakt yfir að snjólausu fjallinu, og sneru eyrum sínum í sömu átt – tóku jafnvel niður höfuðföt sín og hlífðarhjálma til að geta notið tónlistarinnar sem ómengaðrastrar. (Svona kom þetta orð út, þegar ég reyndi að skrifa það: ómengaðrastrar. Læt það standa.) En verð ég ekki að láta lagið með ungfrú Pradera fylgja með í þessari færslu? Læt það gossa, fyrst maður er að nefna þetta.

Þetta er sem sagt tónlistin sem ég fékk í afmælisgjöf um daginn frá Madrid. H og A höfðu keypt þessa fínu plötu með Maríu Dolores Pradera, án þess að hafa haft hugmynd um að ég átti hana einu sinni á kassettu (og á kannski ennþá, niðri í geymslu); og þau gáfu mér líka aðra plötu (meira í gríni en alvöru – héldu þau): Momentos með Julio Iglesias (spænsku útgáfuna, ekki ensku). Svona getur lífið verið. „Er ekki lífið svona?“ eins og Helga Kress spurði víst nemendur sína í bókmenntafræðinni, þegar hún vildi gera lítið úr bókum sem henni fannst miðla einmitt þessu: „Er ekki lífið svona?“ En það er svona. Maður fær plötu í afmælisgjöf frá Madrid, og hún reynist vera með söngkonunni Maríu Dolores Pradera. Hin platan kemur síðan úr allt annarri átt – „Iglesias-áttinni“. Annars hafði ég ætlað mér að gera þá félaga Petrov og Borishov að umtalsefni að þessu sinni – og var ábyggilega búinn að lofa því líka um daginn. (Petrov og Borishov eru reyndar ekki þeirra réttu nöfn, las ég – sem auðvitað gerir umtalsefnið enn meira spennandi.). Ég hafði meira að segja ætlað mér að biðla til íslenskra rithöfunda og kvikmyndagerðarmanna, jafnvel myndlistarmanna, að halda aftur af sér að gera bók eða (bíó)mynd um Petrov og Borishov, nefnilega vegna þess að ég mig langar svo mikið sjálfur til að nota efniviðinn í bók (frekar en bíó eða mynd). En kannski er það alls ekki góð hugmynd, því þetta efni hefur einhvern veginn afgreitt sig alveg sjálft; það er bara þarna á youtube og í fréttamiðlum, og líklega fullkominn óþarfi að vera að búa til einhver tilbrigði við það. En skáldsagan sem þetta er, eða yrði – hún er rússnesk. Sem er heppilegt, þar sem „Petrov“ og „Borishov“ eru sjálfir rússneskir. Eða segjast vera það. Já, einmitt: þeir segjast vera rússneskir. Mér finnst samt að bíómyndin um skrípalmálið hljóti að vera eftir Béla Tarr, það er að segja ungversk. En Béla Tarr segist vera hættur að búa til bíómyndir. Alger mistök. Hjá honum, það er að segja. En þvílíkur efniviður:

14. september 2018

„Einar Örn notaði tímann til að lesa.“ En ekki allan tímann. Það er óþarfi að nefna það, en auðvitað minnir þetta á brandarann um starfsmanninn á trésmíðaverkstæðinu sem tjáði verkstjóra sínum að hann myndi ekki láta klippa allt hárið á sér þegar hann færi til rakarans í hádeginu, einmitt vegna þess að hárið óx ekki allt í vinnutímanum, þeim stutta tíma sem hann hafði starfað á verkstæðinu, sem var ekki nema frá því klukkan átta um morguninn. Ég veit ósköp vel að þetta er eini brandarinn sem ég kann (og hef þess vegna sagt hann oftar en aðra brandara – sem ég kann ekki); og ég veit líka að ég er ekki að segja hann í heild sinni, enda er þetta brandari með „double punchline“, eins og það er kallað – ég er í raun ekki að segja hann, heldur bara að segja frá honum (sem maður ætti aldrei að gera þegar kemur að bröndurunum – slíkt jafngildir því að „kryfja froskinn“, eins og þeir segja á auglýsingastofunum); en það sem ég tel mig líka vita í tengslum við þennan „klassíska“ brandara (sem kemur úr Íslenskri fyndni), er að hann er einhver „heimspekilegasti“ brandari sem ég veit um. Og nú er reyndar komið að atriði sem „fellir“ þessa síðustu fullyrðingu mína, nefnilega því að ég veit ekki hvers vegna brandarinn er heimspekilegur. Og þar sem ég hef ekki til ráðstöfunar neitt sérstaklega meiri tíma en Einar Örn (eða hver sem er á okkar aldri), þá ætla ég ekki að nota þann takmarkaða tíma sem ég þó hef, til að reyna að útskýra eitthvað sem ég veit að yrði mér ofviða. Ég ætla því að loka þessari síðbúnu föstudagsfærslu hér á „Frændanum“ með svolitlu tóndæmi af alheimsnetinu (og um leið að fresta því enn eina ferðina að spila Maríu Dolores Pradera, eins og ég hefi margsinnis lofað). Og hvað skyldi það verða, þetta tóndæmi? Ég „notaði tímann“ í hádeginu í dag til að hlusta á Louis Armstrong spila og syngja lög eftir W.C. Handy, en það er ekki sú músík sem verður fyrir vali „frændans“ núna, heldur … Og nú get ég bara ekki ákveðið mig. Ég myndi helst vilja spila einhverja músík sem færi vel undir viðtalinu við Petrov og Boshirov, þar sem þeir lýsa heimsókn sinni (á Russia Today) til Salisbury, en mig eiginlega skortir hugmyndaflug til að vita hver sú músík ætti að vera, þannig að ég held ég setji bara á fóninn lag sem hæglega gæti orðið leiðarvísir inn í helgina framundan, hvort sem fólk hyggur á ferð út fyrir borgina, eða tekur þann pólinn í hæðina að dvelja í borginni. Ladies and gentlemen, hér er Johnny Winter, hinn ljóshærði, að syngja um nafna sinn: