11. september 2018

Frændi dáinn. Það hélt ég að minnsta kosti. En svo fékk ég símtal, eins og út úr kosmósinu, eins og mér er sagt að sé sagt, þess efnis að hann, frændi, hefði líklega bara farið út í búð – út í Nexus, eitthvað svoleiðis – og væri enn meðal vor. Kannski var hann eitthvað hræddur, og hljóp í felur – út í Nexus? – vegna þess að ellefti september var að nálgast. Ég hefði tekið hann með mér í réttirnar á laugardaginn var, hefði ég vitað þetta; en svo get ég vel ímyndað mér að þar hefði hann ekki síður orðinn hræddur. Hljóðin í lömbunum í Fljótstungurétt voru nefnilega mennsk. Ég hafði aldrei áður komið í réttir – og veit ekki af hverju ég fór núna (þó ég viti það svo sem alveg) – en hafði heldur ekki dottið í hug að me-ið í litlu lömbunum hljómaði eins og upp úr barka miðaldra manns sem er hræddur, eða veit ekki hvar hann hefur sjálfan sig. Það er ógleymanleg sjón að sjá lömbin beinlínis stökkva inn í réttirnar, eins og þau langi ekkert frekar en að vera slátrað. Og ég hugsaði: Á ég að byrja að borða kjöt aftur? Eftir þessa reynslu í Hvítársíðunni mun ég framvegis alltaf heyra í höfði mínu hið mennska jarm þegar ég horfi á manneskjuna stinga upp í sig unninni eða óunninni kjötvöru – þegar hún pakkar hinu blandaða kjötmeti inn í brauðhylkið, ásamt steikta lauknum og remúlaðinu, og stingur upp í sig á horni Tryggvagötu og Pósthússtrætis. Þá mun heyrast me í höfði mínu, og ég verð að passa mig á því að herma ekki eftir því hljóði með munninum. Svo þegar ég keyrði Kaldadal daginn eftir réttirnar sá ég kindur á stangli, eins og villuráfandi og týndar, og mér varð hugsað til titilsins á ljóðabók Þorsteins frá Hamri, Langnætti á Kaldadal … Sitjum nú sundraðir, drekkum / í sólinni, eigum vísa / þögn, þurrð veiga / og þrúgandi nótt. … Kannski voru þessar ær sem ég sá ofurölvi – mér fannst eins og þær væru reikular í spori. En líklega var það hristingurinn í bílnum sem orsakaði þá hugsun. Það var síðan ógleymanlegt, rétt eins og reykurinn úr réttunum er ógleymanlegur, að sjá Þingvallavatn birtast í framrúðunni, eftir að hafa ekið Kaldadalinn og Uxahryggina … Nú er ég orðinn svo sentímental að hið hálfa væri líklega alveg nóg. Það var ekkert varið í að sjá Þingvallavatn í framrúðunni. Það hefði ekki einu sinni verið neitt varið í að sjá það í baksýnisspeglinum. Það er einfaldlega ekkert varið í Þingvallavatn. Er þetta ekki bara einhver pollur sem gæti gufað upp hvenær sem er? Ég hef stundum reynt að veiða fisk úr vatninu, en ég virðist vera alveg hættur því. Annars var ég eitthvað að hugsa um að setja hérna í lok færslunnar lagið sem ég hef verið að lofa (eins og upp í ermina á mér – ermina á mér?); en finnst núna einhvern veginn meira við hæfi að pikka inn ljóð Þorsteins úr Langnætti á Kaldadal, Til þín þegar hvessir: Yfir beinin í mosanum flögra ég fremur en geng / til þín þegar hvessir / ég kann að eiga brýnna erindi en margur / til þín þegar hvessir // Því fleiri en ég eru á ferð um auðnina / til þín þegar hvessir / og kannski fer enginn erindisleysu nema ég / til þín þegar hvessir

7. september 2018

Það er dásamlegt að fylgjast með fréttum af skrípóinu í Hvíta húsinu í Washington vegna hins nafnlausa „landráðabréfs“ sem New York Times birti. Og ekki síður gaman til þess að hugsa með hvaða hætti ritstjórar Morgunblaðsins muni koma Bandaríkjaforseta til varnar að þessu sinni. Veit Bandaríkjaforseti af því að hann á sér öflugt málgagn á Íslandi? Það lítur ekki út fyrir að hann viti margt, að minnsta kosti ekki mikið af gagnlegum upplýsingum, en ég gæti þó vel trúað því að hann vissi þetta; þetta er ábyggilega ein af þeim fáu staðreyndum sem hann vill vita – og veit að er rétt. Ég var að lesa í ævisögu John Kennedy Toole í morgun (í staðinn fyrir að lesa Morgunblaðið – á hverjum morgni les maður eitthvað í staðinn fyrir Morgunblaðið), og þar sem fjallað er í bókinni um áhuga Tooles á miðaldaheimspeki, og andúð hans á amerískri samtímamenningu, stendur þetta: But in America, a fool could become a millionaire, while the genius lay destitute, all under the guise of economic freedom. Söguhetja Tooles, Ignatius Reilly – það yndislega erkifífl – varð aldrei milljóneri, en það varð Donald Trump. Og hann er fífl. Það vita allir. Meira að segja ritstjóri Morgunblaðsins, sá nafnlausi (eins og höfundur „landráðabréfsins“ er nafnlaus), veit það, um leið og hann gerir allt sem hann getur til þess að reyna að líkjast Bandaríkjaforseta sem mest. Og það tekst. (Þetta rímaði, þannig lagað.) En af því ég notaði orðið dásamlegt hér að ofan, þá kemur það aftur í hugann þegar ég leiði hann að bókinni sem ég las í gær. Hún er óútkomin – bara komin úr prentsmiðjunni – eftir einn alfyndnasta rithöfund landsins. Ég held ég megi samt ekki segja frá henni (nafngreindri), því hún er ekki komin út. En nóg um það í bili. Það er hádegi. Ég hef notað þetta hádegi fyrsta föstudags í september (hluta af því, að minnsta kosti) til að skrifa þessa færslu – ég ætlaði að skrifa um allt annað, t.d. lagið sem ég hef lofað að spila í nokkra daga, en hinn sprenghlægilegi Bandaríkjaforseti, og stuðningsmaður hans á Morgunblaðinu, og líka þessi óútkomna bók sem ég las í gær, er efst í huga mér núna. Svo hef ég líka notað hádegið til að hlusta á hljómplötu Pink Floyd, Relics, sem er eins konar best of-plata með lögum af fyrstu plötum Pink Floyd. Arnold Layne, See Emily Play … Þetta eru háklassísk popplög. Syd Barrett. The Madcap. En nú er hádegishléið búið. Og ég er að hugsa um að breyta yfirskrift bloggsins í Einn frændi á viku. Það er allt of mikið að vera að skrifa eina færslu á dag. Ein á viku hlýtur að nægja.

6. september 2018

Ef einhver tónlist á heima á vínilplötu, þá er það tónlist Antons Webern. Í mínum augum – eða eyrum – hefur helsti gallinn við geisladiskinn alltaf verið sá að of miklu efni er hlaðið á hann. Í staðinn fyrir að búa til 12 laga plötu býr rokkhljómsveitin til 17 eða 19 laga plötu, og hrúgar öllum aukalögunum aftast á diskinn, bara til að eyðileggja heildaráhrifin. Einn af kostum vínilplötunnar er hins vegar sá að hver hlið hefur yfirleitt ekki meira en tuttugu mínútur af músík. Ég var að eignast gamla Supraphon-plötu, frá 1967, með svítu eftir Schoenberg, fyrir heila fjölskyldu af klarinettum, þrjú strengjahljóðfæri og píanó, op. 29, og tveimur verkum eftir Webern: tríói fyrir fiðlu, lágfiðlu og selló, op. 20, og kvartett fyrir fiðlu, klarinett, tenór saxófón og píanó, op. 22 – eins gott að nefna allar þessar tæknilegu upplýsingar, fari svo að einhvern langi til að hlaupa út í búð og kaupa þessa músík (eða kveikja á henni á youtube) – og það er eins og það er: að hlusta á þessi verk af vínilnum, að þurfa að snúa plötunni við, og dusta af henni ryk (sem hafði áhrif, því nálin hökti svolítið í fyrra Webern-verkinu), er tvöföld ánægja á við þá ánægju sem fæst af því að hlusta á þetta á geisladiski. Double happiness, eins og Japanir orða það. Kannski eru vínilplötur frá Supraphon eitthvað sérlega góðar, en hljómurinn af þessari gömlu plötu er snarpur, stökkur og svalur – mér finnst ég þurfa að grípa til enskrar tungu til að lýsa honum: crunchy, crisp og cool, eitthvað svoleiðis; þetta átti samt ekki að vera þýðing á íslensku orðunum – svona hljómur er held ég óhugsandi á geisladiski. Hljómsveitin sem spilar verkin heitir Musica Viva Pragensis. Ég veit ekkert um hana, nema að hún er tékknesk (eða tékkóslóvakísk). En hér er kvartett Weberns op. 22, undir stjórn Pierre Boulez – sexy stuff, eins og einn álitsgjafinn á youtube orðar það svo svalt:

IV. septembre 2.018

Rétt í þessu er ég að gera mér grein fyrir að dagurinn í dag gleymdist. Fjórði september, árið 2018 – þess dags verður því líklega minnst fyrir að hafa gleymst. Það hefur líka gleymst að birta úrslit leiksins milli íslenska kvennalandsliðsins og þess tékkneska, sem ég hef fyrir satt að hafi verið leikinn á Laugardalsvellinum. Ég sá á einhverjum miðlinum, það var um fjögurleytið, að Tékkar hefðu skorað í sinni fyrstu sókn í leiknum, en svo hafa ekki komið neinar frekari fréttir. Kannski voru ekki fleiri sóknir. Ég giska á að leikurinn hafi farið 0 – 0 – að þetta fyrsta mark Tékkanna hafi verið dæmt af að leik loknum – eða gleymst. Það hlýtur að geta gerst, að skoruð mörk gleymist. Ég ætla hins vegar að reyna að muna eftir deginum á morgun. Og spila einhverja músík.

3. september 2018

„Það er ekkert sem bendir til þess að Donald Trump bandaríkjaforseti sé geðveikur, sagði Óttar Guðmundsson geðlæknir í Morgunútvarpinu á Rás2 í morgun. (Ég las þetta á vef Ríkisútvarpsins.) Ég hlusta sjálfur aldrei á Rás2, bara Ríkisútvarp nr. 1. Og breska ríkisútvarpið. Aldrei á Rás2 – veit varla hvað það er, þótt ég muni vel eftir fyrstu útsendingu þessarar „Rásar2“, eins og hún er kölluð; ég vann þá hjá Póstinum, það var stuttu eftir að Pósturinn flutti upp í Ármúla. Og talandi um Póstinn (einkafyrirtækið, ekki ríkis-). Ég sagði frá því um daginn, á Leslistanum (leslistinn.is), að ég hefði fengið afhenta í Síðumúlanum, á pósthúsinu, bók sem ég pantaði frá Englandi, og að bókin hefði verið blaut í gegn í pakkanum, sem sagt ónýt. (Það er að vísu hægt að nota hana, eftir að ég þurrkaði hana á ofninum í nokkra daga, en hún er ansi furðuleg í laginu, eiginlega sprenghlægileg.) Eins og mér bar að gera, samkvæmt tilmælum starfsmanna Póstsins, sendi ég tjónaskýrslu, og fór fram á að fá bókina endurgreidda, og helst að þeir pöntuðu hana aftur fyrir mig (því hún hafði blotnað í þeirra vörslu, eftir að hún kom til landsins); en ég veit ekki til hvers fólk er beðið um að fylla út tjónaskýrslu, verði sendingar fyrir tjóni, því mér var sagt í tölvupósti (mörgum dögum eftir að ég sendi tjónaskýrsluna) að ég fengi tjónið ekki bætt; þeir bættu ekki svona tjón. Ég hef ekki ákveðið hver verða næstu skref í þessum samskiptum mínum við einkafyrirtækið Póstinn. Kannski skrifa ég bara smásögu, og sel hana í Lesbókina. En hér er næsti „teaser“ – það er að komast hefð á þessa „teasera“ mína:

2. september 2018

Spáin fyrir leik gærdagsins stóðst: 4 -7. Nema að úrslitin urðu – þegar flautað var til leiksloka – 0 – 2. Og hvernig var leikurinn? Því er ekki auðsvarað. Ef til vill var ég svolítið sleginn út af laginu þegar ég fylgdist með leikmanni nr. 2 í íslenska liðinu undirbúa sig fyrir að taka innkast á vallarhelmingi þýska liðsins, í beinni sjónlínu við okkur áttmenningana, þar sem við sátum í efstu röð (Ö-röðinni), í nyrðri hluta gömlu stúkunnar, því ég sá ekki betur en að hún, leikmaðurinn, væri ófrísk, eiginlega kasólétt, eins og sagt er. En þá kom í ljós að hún var með boltann undir treyjunni sinni, og virtist vera að þurrka hann, svo hann rynni síður úr höndum hennar þegar hún kastaði honum inn á völlinn. Ég er ekki að segja að ég hafi látið þetta trufla mig það sem eftir lifði leiks, en einhvern veginn sat þetta í mér, að minnsta kosti þangað til þýska landsliðið skoraði fyrsta markið, sem gerðist stuttu fyrir leikhlé. Þetta er merkilegur leikur, fótboltinn. En hvers vegna? Því er heldur ekki auðsvarað (ekki í svona stuttri bloggfærslu eins og hér). Og hvað hét hún, leikmaður nr. 2, sú sem ég hélt að væri ófrísk? Mér láðist að lesa nafn hennar á bakhlið treyjunnar – ef til vill var ég of upptekinn við að fylgjast með leik þýska liðsins, því svo sannarlega var ekki mikið um „leik með boltann“ af hálfu íslenska liðsins; en þetta er kannski það sem gerir fótboltann svo merkilegan: að á meðan annað liðið á vellinum spilar með boltann sín á milli (á milli leikmanna), kemst hitt liðið upp með að sparka boltanum bara eitthvað, fram og til baka, stundum út af vellinum, og upp í loftið, eins og án markmiðs eða tilgangs, en nær samt að tapa með ekki meira en tveggja marka mun. Ég geri mér grein fyrir að ég er ekki sá „kvalífíkeraðasti“ til að analísera svona fótboltaleik (jafnvel þótt ég hafi einu sinni verið fenginn í beina útsendingu í sjónvarpssal til að tjá mig um orðnotkun í lýsingum fótboltalýsenda; ætli það hafi ekki verið fyrir tæpum tuttugu árum), en það var ýmislegt sem fór á milli okkar, þeirra sem sátu í Ö-röðinni í nyrðri hluta stúkunnar í gær, ýmislegt um leikinn, þá aðallega um samspil leikmanna, ýmislegt sem mér fannst á því augnabliki sem við létum þau orð falla, að gæti alveg átt heima í sjónvarpsþætti; mér fannst við hljóma eins og álitsgjafar í íþróttaheiminum, og svo framvegis. Ég segi „og svo framvegis“, því einhvern veginn hef ég á tilfinningunni að ég sé búinn að blóðmjólka þetta umtalsefni, að ég ætti í raun að setja punkt við það hér. Ég sá ekki sjónvarpsfréttir í gærkvöldi, en þar hefur ábyggilega verið farið yfir leikinn, og úrslitin útskýrð, eða sett í samhengi við önnur úrslit í fótboltasögunni. En allavega: úrslit leiksins í gær eru staðreynd: „stelpurnar okkar“ töpuðu 0 – 2 fyrir „stelpunum þeirra“, Þjóðverjanna – nú er það bara leikurinn við „stelpur tékknesku þjóðarinnar“ sem gæti ráðið úrslitum um hvort „stelpurnar okkar“ eigi möguleika á að komast í umspil um það hvort þær komist á HM í Frakklandi á næsta ári, til að geta spilað við „stelpur heimsins“ á því móti. Þetta er spennandi. En dularfullt. Það er einhver mystík yfir vötnunum. Ég veit að ég ætlaði að tala um hljómplöturnar sem ég fékk um daginn (búinn að vera að lofa því í nokkra daga), en nú er einhvern veginn öll orkan farin í spjallið um fótboltann, þannig að ég ætla að láta mér nægja að bauna út enn einum „teasernum“. Myndbandið með Julio Iglesias gærdagsins var allsvakalegt, ég játa það; en ég bið lesendur að hafa aðrar væntingar fyrir næsta myndband – það er allt annars eðlis:

1. september 2018

Hér er dómur um amerísku útgáfu skáldsögunnar Sögumaður, í veftímariti sem kallast The Arkansas International:

The Arkansas International

NARRATOR BY BRAGI ÓLAFSSON, TRANSLATED BY LYTTON SMITH

Lytton Smith’s English translation of Bragi Ólafsson’s Narrator is as compelling and readable as it is bizarre. Our narrator, G.’s otherwise mundane day is interrupted when he spots an old romantic rival, Aron, at the post office. Abandoning his task, he proceeds to stalk his perceived adversary through the city of Reykjavik, casting suspicions about Aron’s actions, and reminiscing about his unrequited love. G. is both endearing and vaguely sinister as we move through his surreal story. The more we learn about his life, his past, and his views of the world, the more we question the truth he is presenting to us.

Ólafsson bends rules of tense and perspective, and Narrator is made all the better by it. Hopping between first and third, between past and present, these breaks in form capture G.’s erratic temperament, and explore the psychic distance between character and narrator. G. strives for objectivity, wants to cast himself as the hero, but cannot help slipping back into his own obsessive, unreliable mind. The kind of novel that teaches you how to read it while you’re reading it, Narrator asks odd, fascinating questions about the function of the narrator as a character, and the reliability of self-reflections and our accounts of ourselves.

En þar sem ekki hefur enn unnist tími til að gera hljómplötum skil (hljómplötum sem verða sífellt fleiri og fleiri í staflanum við spilarann; ég var að eignast tvær plötur með sovéskri fólkmúsík í fyrradag, sem full ástæða er til að fjalla um einnig), þá heldur „teaser“ gærdagsins áfram, eins og ekkert sé. Það er auðvitað við hæfi að hér sé boðið upp á gamla fótboltahetju, þar sem nú eru aðeins tæpar tvær klukkustundir þar til þýska kvennalandsliðið mætir því íslenska í „óvináttuleik“ á Laugardalsvelli, jafnvel þótt hetjan sé karlkyns:

31. ágúst 2018

Nákvæmlega sólarhringur í kvenleik Íslands og Þýskalands. Ég veit ég ætlaði í dag að afgreiða færslu sem upphaflega átti að birtast í gær (um hljómplötur sem ég fékk að gjöf frá Madrid), en dagarnir vilja stundum fara í annað en ætlað var, og stundum til góðs; og þannig hefur ræst úr þessum degi: hann hefur nýst í eitthvað mun þarfara en að segja frá notuðum hljómplötum frá höfuðborg Spánar. Meira um þær hljómplötur síðar (því nú er ég hættur að taka fram hvenær umfjöllunin muni eiga sér stað nákvæmlega – það stenst aldrei hjá mér). Ég á heldur ekki von á að skýrslan um fótboltaleik morgundagsins muni birtast sama dag og leikurinn fer fram; ég myndi giska á sunnudaginn, daginn eftir leikinn. En hér er svolítill „teaser“ fyrir færsluna um hljómplöturnar (svona bara til þess að einhver tónlist megi hljóma á föstudegi, síðasta degi ágústmánaðar):

30. ágúst 2018

Í dag hafði ég ætlað mér að segja frá tveimur hljómplötum sem ég fékk að gjöf í fyrradag, en svo bárust mér ákveðin tíðindi, ótengd plötunum, sem mig langaði til að gera skil áður en ég færi að tjá mig um þessar plötur. Allajafna reyni ég að forðast mikla umfjöllun um peninga – hún hefur alltaf ákveðna áhættu í för með sér („Nú, hann er bara með allan hugann við peninga, drengurinn“, osfrv.) – og helst alls ekki að nefna neinar peningaupphæðir; en þessi tíðindi sem ég minntist á byggja í raun of mikið á ákveðnum upphæðum til að hægt sé að sleppa þeim alveg í samhenginu. Þetta fjallar um styrki frá National Endowments for the Arts í Ameríku, til bókmenntaþýðinga; og vegna þess að einn styrkurinn er veittur til „aðila“ sem ég þekki vel, Englendingsins Lytton Smith (sem hefur þýtt tvær af mínum bókum, og nokkrar sögur og ljóð), þá datt mér í hug að honum fyndist ef til vill svolítið skrítið – „svolítið sérstakt“, eins og sumir kysu að orða það – að ég léti þessi tíðindi fara alveg framhjá „frændanum“, að ég minntist ekki einu orði á styrkinn sem Lytton var að fá, bara eins og ég (eða frændi) hefði aldrei frétt af honum – að styrkurinn hefði í raun aldrei verið veittur. Ég hefði fullan skilning á því, að Lytton myndi hugsa eitthvað á þessa leið – ég myndi gera það sjálfur, fengi ég styrk. Einhverjum kann að finnast það óþarfi að ég skuli nefna nöfn allra hinna sem fengu svona styrk, og vitaskuld væri nóg að hafa upphæðina 12,500 dollarar bara einu sinni, í stað þess að hafa hana í sviga á eftir öllum nöfnunum; en ég ætla ekki að hugsa meira um það. Fyrst kemur listinn yfir alla styrkþegana; síðan útlisting á styrknum til Lyttons:

National Endowment for the Arts

arts.gov

Fiscal Year 2019 NEA Literature Translation Fellowship Recipients

Number of Grants: 25 Total Dollar Amount: $325,000

Some details of the projects listed are subject to change, contingent upon prior NEA approval. See the following pages for more information on the projects and translators. Please note these awards are pending Congressional approval of the NEA’s fiscal year 2019 budget.

  • Kaveh Bassiri, Fayetteville, AR ($12,500)
  • Eric M. B. Becker, Jackson Heights, NY ($12,500)
  • Ian Boyden, Friday Harbor, WA ($12,500)
  • Sean Gasper Bye, Brooklyn, NY ($12,500)
  • Rachel Careau, Hudson, NY ($12,500)
  • Peter Covino, Providence, RI ($12,500)
  • Anna Deeny Morales, Chevy Chase, MD ($12,500)
  • Katrina Dodson, Brooklyn, NY ($12,500)
  • Jennifer Feeley, South Lyon, MI ($25,000)
  • Edward Gauvin, Eugene, OR ($12,500)
  • Elizabeth Harris, Alma, WI ($12,500)
  • Stefania Heim, Bellingham, WA ($12,500)
  • Thomas J. Kitson, New York, NY ($12,500)
  • Karen Kovacik, Indianapolis, IN ($12,500)
  • Christina E. Kramer, Toronto, ON ($12,500)
  • Oksana Maksymchuk, Fayetteville, AR, ($12,500)
  • Lynn E. Palermo, Lewisburg, PA ($12,500)
  • Kerri A. Pierce, Honeyoye Falls, NY ($12,500)
  • Kristina Reardon, Worcester, MA ($12,500)
  • Lola Rogers, Seattle, WA ($12,500)
  • Samah Selim, Port Washington, NY ($12,500)
  • Antony Shugaar, La Jolla, CA ($12,500)
  • Lytton Smith, Rochester, NY ($12,500)
  • Marcela Sulak, Louise, TX ($12,500)
  • Rose Waldman, Brooklyn, NY ($12,500)

Lytton Smith, Rochester, NY ($12,500)

To support the translation from the Icelandic of the novel Blot by Sígrun Pálsdóttir. Although Pálsdóttir (b. 1967) has won or been short-listed for all of Iceland’s major literary prizes, including the prestigious Icelandic Bookseller’s Literary Prize and the Icelandic Women’s Literature Prize, her books have not yet been translated into English. The topics she explores in her fiction—issues of reality, misjudgment, and social expectations guiding individual actions—are timely in a climate of social media and virtual realities. In Blot, a 17th-century manuscript becomes the catalyst for the collapse of an historian protagonist’s physical and mental world into the realm of delusion. The novel dramatizes the hold parents’ lives have on those of their adult children, the pressure to be original in one’s research, and the demands made on women scholars.

Lytton Smith is an award-winning poet and one of the leading translators of Icelandic in the United States. His translations of book-length works from Icelandic include Bragi Ólafsson’s The Ambassador, published by Open Letter, and Tómas Jónsson: Bestseller, a 400-page modernist classic published in 1966 and dubbed “the Icelandic Ulysses.” A recipient of numerous grants and awards, he teaches at the State University of New York at Geneseo.

ps. svo er það leikurinn á laugardag, stundvíslega kl. 14:55.

29. ágúst 2018

Það er virkilega gaman að heyra Guðmund Andra tala um Bítlana, og dálæti sitt á þeim. Ég vildi að ég hefði jafn gaman af Bítlunum og hann. (Rétt eins og Guðmund sjálfan – ef eitthvað er að marka bókatitlana hans – langar til að kunna að dansa – sem ég aftur á móti kann.) Mér finnst til dæmis agalegt þegar jazztónlistarfólk er að spila lög Bítlanna, nema reyndar þegar Brad Mehldau spilar And I love her. Það er smart. Ég man eftir því að einhver sagði – kannski var það bara Guðmundur Andri? – að sá sem ekki hefði gaman af Bítlunum hlyti að vera vond manneskja. Ég er hún. Vonda manneskjan. Sú sem lýgur. Því ég hef nefnilega gaman af sumum lögum eftir Bítlana. Back in the USSR er gott lag (jafnvel þótt Beach Boys séu í enn minna uppáhaldi hjá mér en Bítlarnir). Og Get back er líka flott lag. Þar nýtur sín vel Ringo Starr. Ef það er þá hann sem spilar í laginu. En þá er það ekki meira í bili. Ég var að hugsa um að láta tóndæmi fylgja færslunni, en það yrði einhvern veginn of fyrirsjáanlegt. Kannski frekar á morgun, því á morgun hef ég hugsað mér að segja frá vínilplötunum sem ég fékk í gærkvöldi.

28. ágúst 2018

Rétt í þessu var ég að fatta að tríó pólska píanóleikarans Marcin Wasilewski verður með tónleika á Jazzhátíð Reykjavíkur núna snemma í september. Af því tilefni eru hér tvær útgáfur af sönglagi Hanns Eisler, An den kleinen Radioapparat; ein þýsk:

og önnur pólsk:

En talandi um Þýskaland, þá er ég að fara í fyrsta skipti á ævinni að sjá íslenska kvennafótboltalandsliðið spila, núna eftir nokkra daga. Það spilar á Laugardalsvelli á laugardag – við þýska kvennafótboltalandsliðið. Ég hlakka til. Ég mun gefa skýrslu. Ég spái því að leikurinn fari 4 – 7, og að Guns´n´Roses spili tvö lög í hléinu. Þetta verður eitthvað, eins og sagt er. Samkvæmt spánni verður rigning. Ég fer ekki með „frænda“, ef einhverjum skyldi detta það í hug; ég fer með fjórum eða fimm ungum stúlkum – misungum að vísu. Misungar er svakalegt orð!

27. ágúst 2018

Einhverra hluta vegna var ég aldrei mjög spenntur fyrir hljómsveitinni Joy Division á sínum tíma, um og eftir 1980 – það voru aðrar hljómsveitir frá Manchester sem tóku meira pláss í lífi mínu (og vitsmunalífi, eins og Guðbergur Bergsson myndi orða það), sérstaklega The Fall og The Smiths, jafn ólíkar og þær tvær hljómsveitir voru. En kannski hafði ég ekki þörf fyrir myrkrið sem fylgdi Ian Curtis og félögum þegar ég var að verða tvítugur, og kannski fannst mér eitthvað tilgerðarlegt við allan þann drunga. En nú eru nokkur ár liðin frá árinu 1980; og í fyrradag, á laugardagsmorgni, horfði ég á mynd frá árinu 2007 um Joy Division: their own story in their own words. Þetta er í einu orði sagt frábær mynd. Á umslaginu er vitnað í einhvern gagnrýnanda hjá The Guardian, “A must-see“, og það er einmitt það sem þessi mynd er: ekki hægt að láta hana framhjá sér fara, eða hvernig sem maður útleggur “A must-see“. Efst á umslaginu er vitnað í gagnrýnanda Time Out: “A visionary piece of filmmaking.“ Kannski eru það óþarflega hástemmd orð, en ég var alveg sammála þeim á meðan ég horfði á myndina. Ég er ekkert endilega viss um að ég muni hlusta mikið meira á Joy Division en ég gerði áður, en ég veit að ég á eftir að horfa á þessa mynd aftur, því hún sýnir manni á mjög svo lágstemmdan og áreynslulausan hátt hversu mikil áhrif fjórir ungir menn geta haft á líf annarra (og vitsmunalíf), án þess að fatta það almennilega á meðan þeir eru að því. Maður fær að vísu á tilfinninguna að Ian Curtis hafi verið fyllilega meðvitaður um hverju þeir voru að miðla. Kvöldið áður en hann drap sig horfði hann á hina snilldarlegu bíómynd Stroszek eftir Werner Herzog, um þau Bruno S., Evu og Scheitz, sem ferðast úr eymdinni í Berlín yfir í annars konar eymd í Bandaríkjunum – og eins og þeir vita, sem eitthvað vita um Joy Division, átti hljómsveitin að fara í sína fyrstu hljómleikaferð til Ameríku daginn eftir að Ian hengdi sig.

25. ágúst 2018

Þetta skyldmenni hafði haft það hlutverk innan fjölskyldunnar að vera vandræðamaðurinn, ef ekki beinlínis svarti sauðurinn þá að minnsta kosti drukkni frændinn; sá sem börnin hlökkuðu til að fá í heimsókn, af því hann kom alltaf færandi hendi, en fullorðna fólkið kveið fyrir. Honum – sem í augnablikinu er að rifja þetta upp (ætli sé ekki best að byrja að nefna hann með nafni: við nefnum hann Bé) – þykir sagan af frændanum ekki leiðinleg, þessi fáránlega saga af afabróðurnum. Einmitt vegna þess hversu fáránleg hún er.

Frændinn, sem hér er nefndur Lalli, hafði farið í veiðiferð. Svo oft hefur Bé velt þessari sögu fyrir sér – því þetta er nefnilega saga sem maður rifjar ekki bara upp heldur veltir fyrir sér – að hann hefur látið sér detta í hug að gera eitthvað við hana; hugsanlega koma henni á framfæri við einhvern sem gæti stuðlað að því að koma henni yfir í myndrænt form. Þyrlan, vatnið, hinn tilhlökkunarblandni ótti sem hafði grúft sig yfir fjölskylduna heilan sólarhring eins og dimmblár, fagur skuggi; allt var þetta efni í sögu eða kvikmynd; og ekki síst þáttur litla drengsins sem að lokum fann frændann á lífi við vatnið á undan þyrlunni, falinn bakvið runna, eins og dauðan að sjá, en aldrei meira lifandi, því hann, hinn drukkni frændi, vissi að þessi saga myndi fylgja sér það sem eftir væri. Hann hafði verið afgreiddur í huga fjölskyldunnar sem dauður, og hávaðinn í þyrlunni varð upp frá því í huga hans – en ekki fjölskyldunnar – tákn um lífið með stóru L-i.

„Dáinn maður rifjar ekki upp eitthvað sem gerðist á meðan hann var á lífi.“ Þau orð frændans, sem féllu í einni heimsókn hans til bróðurdóttur sinnar, eru eins og brennimerkt í huga Bé; hann hafði setið í eldhúsinu með systur sinni og borðað gamalt snakk sem Lalli frændi hafði fært þeim systkinunum; og Lalli hafði staðið í dyragættinni og blandað saman frásögnum af sjálfum sér úr nútíð og þátíð, angandi af einhverju sterku, sem í endurminningu Bé voru kökudropar.

(úr seinni hluta smásögunnar Forstofan, Gegnum símann – Dulnefnin 2016)

24. ágúst 2018

Þótt ef til vill hafi staðið til í upphafi (þegar fyrirsögnin FRÆNDI datt hérna inn í fyrradag) að velta sér upp úr „frændanum“ eins og enginn væri morgundagurinn – að blóðmjólka það orð, frændann – þá hefur sú ákvörðun verið tekin að slíkt gangi ekki til lengdar; það verði eitthvað að vera í bland inn á milli, eitthvað annað en bara eitthvað um „frændann“, þótt líklega muni hann, „frændinn“, verða fyrirferðamikill þegar upp er staðið, komi að þeirri stundu að upp verði staðið. Í dag birtist annars staðar á netinu spjall við „skyldmenni frændans“ um bókalestur, í Ráðuneyti Leslistans; og mér, skyldmenninu, finnst af því tilefni rétt að benda á Leslistann, sem er einmitt ein af þeim síðum sem það, skyldmennið, hafði í huga þegar það nefndi vefsíður um bókmenntir og tónlist í spjallinu (en nefndi þó ekki með nafni þar, heldur bara hér). Þetta er sem sagt ábending „frændans“ á þessum föstudegi:

Ráðunautur Leslistans: Bragi Ólafsson

23. ágúst 2018

Með því að þrýsta eyranu að hurðinni rifjast upp fyrir mér þegar Lárus frændi, Lalli, föðurbróðir mömmu, strunsaði út af æskuheimili mínu einn daginn fyrir fjörutíu árum, sótvondur og bölvandi; hann hafði komið færandi hendi fyrr um daginn, með tvo innkaupapoka fulla af morgunkornspökkum sem hann hafði fengið frítt frá einhverjum kunningja sínum, sendibílstjóra; hann vildi gefa okkur systkinunum pakkana. Og hann gaf okkur þá, þrátt fyrir að mamma vildi helst ekki að við tækjum við þeim, vegna þess að morgunkornið væri orðið of gamalt. Pabbi hafði ekki haft neina skoðun á því, ekki frekar en á öðru sem viðkom þessum frænda okkar. En morgunkornið var ekki ástæðan fyrir því að Lalli fór út af heimilinu illa stemmdur. Það gerðist vegna þess að hann var orðinn of drukkinn þegar leið á daginn, að mati mömmu. Hann var búinn með áfengið sem hann hafði meðferðis; hann var farinn að biðja mömmu og pabba um að gefa sér af sínu. Og við systkinin biðum inni í herberginu okkar, með eyrun á hurðinni; við biðum eftir því að Lalli myndi hrópa aftur á mömmu að hún væri aumingi og nirfill; hann hefði langað til að gleðja krakkana hennar en fengi ekkert nema skít í staðinn; það yrði bið á því að hann kæmi í heimsókn aftur.

„Þú ert ekkert nema helvítis nirfill!“ hrópaði hann, áður en mamma skellti á hann hurðinni.

(úr fyrri hluta smásögunnar Forstofan, Dyrabjöllunni hringt – Dulnefnin 2016)

22. ágúst 2018

Hér átti að vera tóndæmi með hljómsveitinni Art Ensemble of Chicago, en ég finn það dæmi ekki á tiltæku formi á netinu, svo ég verð bara að finna eitthvað annað. Það gerðist um daginn að ég eignaðist plötuspilara. Ég fékk hann í afmælisgjöf. Ég hafði séð auglýsingu frá raftækjaverslun í bænum, og þegar ég kynnti mér vöruúrval búðarinnar sá ég að þeir (í búðinni) voru með plötuspilara til sölu, ansi ódýra, og ég hugsaði sem svo að ef til vill ætti ég að nota tækifærið og óska mér plötuspilara í afmælisgjöf; ég gæti tengt hann við græjurnar í herberginu mínu, og dregið fram allar gömlu vínilplöturnar mínar. Og nú hefur allt þetta gerst: ég fékk plötuspilarann í afmælisgjöf; og gömlu vínilplöturnar (þó ekki allar) hafa verið fluttar úr geymslunni upp í íbúð. Og það sem meira er: ég hef eignast sex nýjar hljómplötur. Tvær þeirra fékk ég í afmælisgjöf; hinar fjórar keypti ég fyrir peninga sem móðir mín gaf mér í tilefni dagsins. Ein þessara platna, sem ég fékk í stóru plötubúðinni við Hlemm, er tónleikaplatan Urban Bushmen með Art Ensemble of Chicago. Ég hafði aldrei heyrt þá plötu áður, bara Nice Guys (sem ég keypti líka í stóru plötubúðinni; ég var búinn að glata mínu gamla vínileintaki – þvílíkt fín sem sú plata er) og Full Force (sem ég á á geisladiski). Urban Bushmen er einhver fínasta jazzplata sem ég hef heyrt. Og ekkert endilega fínasta jazzplata, heldur bara fínasta plata. Reyndar tvær plötur: þetta er tveggja platna albúm. Og það er á henni, eða þeim, sem lag Roscoes Mitchell, Uncle, er að finna – lagið sem ég finn ekki á youtube. Fyrri hluti þess er aftast á C-hliðinni, og sá seinni opnar D-hliðina. Samanlegt tekur Uncle á átjándu mínútu að flytja. Agalegt að geta ekki deilt laginu hér. En líka góð tilfinning að það sé bara að finna á vínilplötunni. Því ég er nefnilega ekki viss um að hljómplatan Urban Bushmen sé fáanleg á geisladiski. Ég verð að athuga það. Jú, reyndar. Hún var endurútgefin á geisladiski 2008. Auðvitað. Uncle. Frændi. Eitthvert fyndnasta orð í íslensku, eða hvaða tungumáli sem er. Tío. Oncle. Onkel. Kummisetä. Frændinn sem kemur í heimsókn og gefur börnum bróður síns bláan Ópalpakka. Eða börnum systur sinnar rauðan. Og dónalegi frændinn, Lester Bowie, sem kom í heimsókn, ásamt Don Moye, í Bergstaðastræti 9a fyrir um það bil 20 árum, ábyggilega fullur, annars hefði hann ekki verið jafn dónalegur og hann var. Svo var hann dáinn þremur árum síðar, ekki nema 58 ára gamall. En eitthvað verð ég að spila, fyrst Uncle er ekki í boði á netinu. Hér eru Lester og Don, og Roscoe og Malachi – þetta er ekki verra en Uncle:

21. desember 2017

Aðstoðarmaður minn, Vasily, horfir inn í tómið, en um leið fram á veginn, einn síns liðs – það er verið að taka af honum mynd – þetta er að kvöldi til – nóttin fram undan.